Wprowadzenie
Słowacja to kraj położony w sercu Europy Środkowej, który, mimo braku dostępu do morza, zachwyca swoim górzystym krajobrazem oraz umiarkowanym klimatem. Roślinność Słowacji jest zbliżona do tej występującej w Polsce, co czyni go atrakcyjnym miejscem zarówno dla turystów, jak i dla osób pragnących odkrywać różnorodną przyrodę. Słowacja jest państwem o średnim poziomie rozwoju gospodarczego i jest członkiem Unii Europejskiej. W artykule zaprezentowane zostaną szczegółowe informacje na temat geografii Słowacji, w tym jej powierzchni, granic, budowy geologicznej oraz rzeźby terenu.
Powierzchnia i granice
Powierzchnia Słowacji wynosi 49 036 km², co czyni ją jednym z mniejszych krajów w regionie. Skrajne punkty kraju to północny punkt położony na 49°20′N, południowy na 47°44′N, zachodni na 16°53′E oraz wschodni na 22°32′E. Rozciągłość południkowa wynosi 210 km, a równoleżnikowa aż 420 km. Słowacja graniczy z pięcioma państwami: Austrią (91 km), Czechami (261 km), Polską (541 km), Ukrainą (90 km) oraz Węgrami (667 km). Taki układ granic sprawia, że Słowacja stanowi istotny element regionalnej współpracy gospodarczej i kulturalnej.
Budowa geologiczna
Geologicznie Słowacja zaliczana jest do jednostki alpidów, której częścią są pasma górskie Karpat Zachodnich i Wschodnich. Powstały one głównie z mezozoicznych i trzeciorzędowych skał oraz skał wulkanicznych młodego wieku. Najstarsze fragmenty gór Słowacji można znaleźć w środkowej części Karpat Zachodnich, gdzie dominują górotwory fałdowań hercyńsko-laramidzkich. Najmłodsze utwory pochodzące z czwartorzędu leżą głównie na południu kraju.
W Słowacji wyróżnia się trzy główne pasma Karpat: Karpaty Centralne, Fliszowe oraz Wulkaniczne. Karpaty Centralne składają się z prekambryjskich skał krystalicznych, takich jak gnejsy i granity. Z kolei Karpaty Fliszowe są utworzone z kredowych i paleogeńskich skał, a Karpaty Wulkaniczne charakteryzują się obecnością andezytów i bazaltów. W okresie orogenezy alpejskiej powstały także zapadliska, które doprowadziły do formowania się kotlin.
Rzeźba terenu
Słowacja jest krajem górzystym, gdzie aż 61% powierzchni zajmują liczne pasma górskie Karpat Zachodnich oraz Wschodnich. Najwyższym punktem kraju jest szczyt Gerlach w Tatrach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Góry te obfitują w rozległe kotliny śródgórskie, z największymi kotlinami takimi jak Kotlina Koszycka oraz Kotlina Liptowska.
Tereny nizinne zajmują stosunkowo niewielką część powierzchni kraju. Do najważniejszych niziny należą Nizina Zahorska na południowo-zachodnim skraju państwa, największa Nizina Naddunajska nad Dunajem oraz Nizina Wschodniosłowacka z najniższym punktem Słowacji przy przecięciu rzeki Bodrog (94,7 m n.p.m.). Tereny nizinne o wysokości do 300 m n.p.m. zajmują około 40% całej powierzchni kraju.
Klimat
Klimat Słowacji należy do strefy umiarkowanej i charakteryzuje się znacznymi różnicami między poszczególnymi regionami kraju. Północne pogórza cechuje klimat chłodny, podczas gdy południowe niziny mają klimat ciepły. Przebieg roczny pogody przypomina ten znany z Polski, jednak bardziej wyraźnie zaznaczają się masy powietrza kontynentalnego na wschodzie kraju.
Średnia roczna temperatura powietrza waha się od 6 °C do 10 °C. Zimy są surowe, szczególnie w terenach górskich, gdzie średnia temperatura w styczniu może wynosić nawet -11 °C w Tatrach. Latem natomiast różnice temperatur między południem a północą są wyraźne; w górach średnia temperatura wynosi około 10 °C lub mniej. Opady deszczu są wysokie – w górach średnio spada ich około 900 mm rocznie.
Wody
Słowacja ma gęstą sieć rzeczną; 96% jej rzek należy do zlewni Dunaju (zlewisko Morza Czarnego), a pozostałe 4% – do zlewni Wisły (zlewisko Morza Bałtyckiego). Największe rzeki to Dunaj, Wag (Váh), Hron oraz Morawa (Morava). Rzeki te są zasobne w wodę dzięki wysokim opadom występującym w górach.
Największym jeziorem Słowacji jest Wielki Hińczowy Staw (Veľké Hincovo pleso), a na rzekach znajdują się liczne zbiorniki retencyjne, takie jak Liptovská Mara czy Jezioro Orawskie. Naturalne jeziora powstały głównie w wyniku działania lodowców podczas epok lodowych. Na terenie Karpatach występują także piękne wodospady.
Gleby
Gleby Słowacji można podzielić na dwie główne strefy: urodzajne gleby na południu kraju oraz mniej urodzajne gleby na północy. Na obszarach górskich dominują gleby szkieletowe o niskiej jakości rolniczej. Na nizinach występują czarnoziemy oraz gleby brunatne i rędziny.
Flora i fauna
Słowacja leży w strefie roślinnej las
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).